سيد محمد حسن بني هاشمي خميني
354
توضيح المسائل مراجع ( فارسي )
سيستانى : مسأله مالى را كه قرار مىگذارند ، لازم نيست با ذكر تمام خصوصيات معين شود ، بلكه اگر به طورى نزد عامل معلوم باشد ، كه اقدام او براى انجام آن كار سفاهت محسوب نشود ، كافى است ، مثلًا اگر جاعل بگويد اين مال را هر مقدارى بيش از ده تومان فروختى زيادى آن براى تو باشد ، جعاله صحيح است ؛ و همچنين اگر بگويد هر كس اسب مرا پيدا كند نصف او را به او مىدهم يا ده من گندم به او مىدهم ، جعاله نيز صحيح است . نورى : مسأله مالى را كه قرار مىگذارند به عامل بدهند معتبر نيست كه مثل باب اجاره از همه جهت معين باشد ، ولى بايد اين اندازه معين باشد كه بعداً موجب غرر و مشاجره ميان جاعل و عامل نشود مثلًا اگر بگويد هر كس كيف مرا كه محتوى پول بوده است و گم شده است پيدا كند يك چهارم آن پول را به او مىدهم ، صحيح است . مكارم : مسأله هر گاه مالى را معين كند و مثلًا بگويد هر كس اسب مرا پيدا كند اين گندم را به او مىدهم احتياط آن است كه مقدار و خصوصيات آن را كه در ارزش آن تأثير دارد معيّن كند و اگر مال را معيّن نكند و مثلًا بگويد كسى كه اسب را پيدا كند صد كيلو گندم به او مىدهم بايد خصوصيات گندم را كه در قيمت دخالت دارد معيّن نمايد ، ولى اگر جاعل مزد معيّنى را براى اين كار قرار ندهد و بگويد هر كسى گم شده مرا پيدا كند پولى به او مىدهم يا مژدگانى دريافت خواهد كرد جعاله باطل است و چنانچه كسى آن عمل را انجام دهد بايد مزد او را به مقدارى كه كار او در نظر مردم ارزش دارد بدهد ، مگر اين كه ظاهر گفتار جاعل اين باشد كه مبلغ مورد نظر او كمتر از آن است ، در اين صورت بايد همان را بدهد . مسأله 2222 اگر جاعل مزد معينى براى كار قرار ندهد ، مثلًا بگويد هر كس بچه مرا پيدا كند ( 1 ) پولى به او مىدهم ( 2 ) و مقدار آن را معين نكند ( 3 ) چنانچه كسى آن عمل را انجام دهد ، بايد مزد او را به مقدارى كه كار او در نظر مردم ارزش دارد ( 4 ) بدهد . ) * ( 1 ) سيستانى : اگر مزد كار كاملًا مبهم باشد ، مثلًا جاعل بگويد هر كس بچهء مرا پيدا كند . . ( 2 ) فاضل : پول يا مژدگانى به او مىدهم . . ( 3 ) گلپايگانى ، صافى ، فاضل : جعاله صحيح نيست ولى . . ( 4 ) بهجت : يعنى اجرة المثل پرداخت نمايد . مكارم : رجوع كنيد به ذيل مسأله 2221 . زنجانى : مسأله اگر جاعل مزد معينى براى كار قرار ندهد ، مثلًا به بنّا بگويد : اگر اتاق مرا تعمير كردى ، پولى به تو مىدهم و مقدار آن را معين نكند ، چنانچه بنّا آن كار را انجام دهد ، جاعل بايد حد اقل مقدارى را كه در اين گونه جعاله ها داده مىشود بدهد . مسأله 2223 اگر عامل ( 1 ) پيش از قرارداد ، كار را انجام داده باشد يا بعد از قرار داد ، به قصد اين كه پول نگيرد انجام دهد ، حقّى به مزد ندارد . ) * ( 1 ) نورى : يا شخص ديگر . . بهجت : مسأله اگر شخصى كارى را بدون جُعاله يا با جُعاله انجام دهد و قصد او اين باشد كه پولى نگيرد ، مستحقّ اجرت نخواهد بود .